مروارید اسلامی _ همیشه گفتهاند که نباید همه تخممرغهای خود را در یک سبد گذاشت و باید ریسک سرمایهگذاری را کاهش داد. در این راستا، صندوقها بهعنوان محلی امنتر برای سرمایهگذاری نسبت به خریدوفروش مستقیم سهام در بازار معرفی شدند که قاعدتا هم از مدیریت حرفهای برخوردارند و هم به خاطر چندسهمیبودن، ریسک کمتری دارند. البته ریسکپذیری انواع صندوقها با یکدیگر متفاوت است و اشخاص حقیقی استقبال بیشتری از صندوقهای با درآمد ثابت و مختلط نسبت به صندوقهای در سهام به عمل میآورند. در گزارش حاضر، عملکرد صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، صندوقهای سرمایهگذاری مختلط و صندوقهای سرمایهگذاری در سهام بررسی شده است.
در حال حاضر 162 صندوق سرمایهگذاری مشغول به کار هستند که تعداد آنها به تفکیک نوع صندوق عبارت است از:
• صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت: 51
•صندوقهای سرمایهگذاری مختلط: 16
•صندوقهای سرمایهگذاری در سهام: 95
ارزش صندوقها در سال 95
مجموع ارزش کل صندوقها در تاریخ 31/2/1395 برابر با 721،233،252 میلیون ریال بوده که به تفکیک نوع صندوق عبارت است از:
•صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت: 700،581،676 میلیون ریال
•صندوقهای سرمایهگذاری مختلط: 2،480،418 میلیون ریال
•صندوقهای سرمایهگذاری در سهام: 18،171،159 میلیون ریال
بازده صندوقها
بازده کل صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت از ابتدای تاسیس آنها تاکنون برابر با 65.76 درصد است. بازده کل صندوقهای سرمایهگذاری مختلط از ابتدای تاسیس تاکنون برابر با 102.23 درصد است و بازده کل صندوقهای سرمایهگذاری در سهام از ابتدای تاسیس تاکنون برابر با 234.78 درصد است. بنابراین هرچند ریسک صندوقهای سرمایهگذاری در سهام بالاست اما بازده بسیار بالاتری نسبت به دو نوع دیگر داشته است.
حال به مقایسه میانگین ساده بازده صندوقهای سرمایهگذاری در سال گذشته پرداخته میشود. بازده بازار در سال گذشته 20درصد بوده، درحالیکه بازده صندوقهای سرمایهگذاری اوراق بهادار با درآمد ثابت 22.54درصد بوده است. همچنین صندوقهای مختلط بازدهی برابر با 23.19 درصد و صندوقهای در سهام بازده 25.35درصدی داشتهاند.
مقایسه حضور حقیقیها و حقوقیها
نکته قابل توجه، تفاوت تعداد سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی در صندوقها است؛ بهطوریکه تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت برابر با 893،024 است، درحالیکه تعداد سرمایهگذاران حقوقی در این صندوقها برابر با 1،977 است. درصد تملک از کل سرمایهگذاران حقیقی در این نوع صندوق 93 درصد و سرمایهگذاران حقوقی هفت درصد است. این ارقام میتواند نشان از ریسکگریز بودن سرمایهگذاران حقیقی باشد.
تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای سرمایهگذاری مختلط 8،345 است، درحالیکه تعداد سرمایهگذاران حقوقی در این صندوقها برابر با 149 است. درصد تملک از کل سرمایهگذاران حقیقی در این نوع صندوق 45 درصد و سرمایهگذاران حقوقی 55 درصد است.
تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای سرمایهگذاری در سهام برابر با 12،927 است؛ درحالیکه تعداد سرمایهگذاران حقوقی در این صندوقها برابر با 455 است. درصد تملک از کل سرمایهگذاران حقیقی در این نوع صندوق 22 درصد و سرمایهگذاران حقوقی 78 درصد است. این ارقام میتواند نشان از ریسکگریزی حقیقیها باشد. همچنین نشان میدهد که صندوقهای سرمایهگذاری در سهام، انتخاب دوم حقوقیها از بین سه نوع صندوق است. لازم به ذکر است که تعداد کل سرمایهگذاران حقیقی در کل صندوقهای سرمایهگذاری برابر با 914،296 و تعداد کل سرمایهگذاران حقوقی برابر با 2،581 است. درصد تملک از کل سرمایهگذاران حقیقی در کل صندوقهای سرمایهگذاری 91درصد و سرمایهگذاران حقوقی 9 درصد است.
همچنین، مجموع سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی در صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت برابر با 895،001، مجموع آنها در صندوقهای سرمایهگذاری مختلط برابر با 8،494 و در صندوقهای سرمایهگذاری در سهام برابر با 13،382 است. بهطور کلی، 916،877 سرمایهگذار حقیقی و حقوقی در صندوقها سرمایهگذاری کردهاند.
تعداد واحدهای هر نوع صندوق
تعداد کل واحدهای همه انواع این صندوقها برابر با 1،334،428،477 است که 10،095،866،531 واحد آن به صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، 49،762،666 واحد به صندوقهای سرمایهگذاری مختلط و 188،799،280 واحد به صندوقهای سرمایهگذاری در سهام اختصاص دارد.
ترکیب دارایی صندوقها
همانطور که اشاره شد، ارزش کل صندوقهای سرمایهگذاری برابر با 721،233،252 میلیون ریال است. در رابطه با ترکیب دارایی کل صندوقهای سرمایهگذاری باید گفت که چهار درصد از کل صندوقها در سهام، 19 درصد در اوراق با درآمد ثابت، 75 درصد در گواهی سپرده و سپرده بانکی و یک درصد در سایر موارد سرمایهگذاری شدهاند.
ارزش معاملات صندوقها
مجموع ارزش معاملات کل صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت در تاریخ 31/2/1395 برابر با 17،218،095 میلیون ریال، صندوقهای سرمایهگذاری مختلط 2،985،547 میلیون ریال، صندوقهای سرمایهگذاری در سهام 30،713،654 میلیون ریال است و مجموع ارزش معاملات کل صندوقهای سرمایهگذاری برابر با 50،917،295 میلیون ریال است.
عملکرد صندوقها از نظر تعداد
در ادامه به مقایسه عملکرد صندوقها در سالهای 1392، 1393 و 1394 پرداخته میشود. تعداد صندوقهای اوراق بهادار با درآمد ثابت در پایان سال 92 برابر با 30 عدد، پایان سال 93، 34 عدد، پایان سال 94، 48 عدد بوده است. تعداد صندوقهای مختلط در پایان سال 92، 12 عدد، پایان سال 93، 14 عدد و پایان سال 94، 15 عدد بوده است. تعداد صندوقهای سهام در سال 92، 77 عدد، سال 93، 88 عدد و سال 94، 94 عدد بوده است.
ارزش صندوقها
ارزش صندوقهای اوراق بهادار با درآمد ثابت در پایان سال 92، 28،617 میلیارد ریال، پایان سال 93 با تجربه رشد، 57،586 میلیارد ریال و پایان سال 94 با رشد بسیار زیاد، 604،979 میلیارد ریال بوده است. ارزش صندوقهای مختلط در پایان سال 92، 469 میلیارد ریال، پایان سال 93 با اندکی رشد، 542 میلیارد ریال و پایان سال 94 با رشد قابل توجه، 1،245 میلیارد ریال بوده است. ارزش صندوقهای سهام در پایان سال 92، 10،702 میلیارد ریال، پایان سال 93، 12،003 میلیارد ریال، پایان سال 94 با رشد زیاد، 20،163 میلیارد ریال و ارزش کل صندوقهای سرمایهگذاری در پایان سال 92، 39،788 میلیارد ریال، پایان سال 93، 70،131 میلیارد ریال و پایان سال 94 رقم قابل توجه 626،386 میلیارد ریال بوده است. لازم به ذکر است که ارزش کل صندوقهای با درآمد ثابت در اردیبهشت ماه 1395 برابر با 700،582 میلیارد ریال، صندوقهای مختلط برابر با 2،480 میلیارد ریال و صندوقهای سهام برابر با 18،171 میلیارد ریال بوده است. همانطور که پیشتر اشاره شد، ارزش کل صندوقها در این تاریخ برابر با 721،233 میلیارد ریال بوده است.
پیشینه تعداد حقیقیها و حقوقیها
تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای با درآمد ثابت در پایان سال 92 برابر با 77،338 بوده و تعداد سرمایهگذاران حقوقی در همین زمان برابر با 527 بوده که هردو در سال 93 رشد داشتند، بهطوریکه تعداد حقیقیها در این سال به 146،882 و تعداد حقوقیها به 757 رسید. این روند صعودی در سال 94 ادامه داشت و تعداد سرمایهگذاران حقیقی به 792،667 و حقوقی به 1،763 رسید.
تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای مختلط در پایان سال 92 برابر با 1،109 و سرمایهگذاران حقوقی 95 بوده که با ادامه روند صعودی تعداد حقیقیها در پایان سال 93 به 2،243 و حقوقیها به 103 رسید. این روند ادامه داشت، بهطوریکه در پایان سال 94 تعداد حقیقیها به 7،711 و حقوقیها به 141 رسید.
تعداد سرمایهگذاران حقیقی در صندوقهای سهام در پایان سال 92 برابر با 30،370 و سرمایهگذاران حقوقی 492 بود اما پس از آن روند صعودی نداشت و تعداد حقیقیها در پایان سال 93 به 18،672 و حقوقیها به 457 کاهش یافت. تعداد سرمایهگذاران حقیقی صندوقهای سهام در پایان سال 94 هم کاهش یافت و به 14،466 رسید اما حقوقیها رشد داشتند و به تعداد 496 رسیدند. این ارقام میتواند نشان از کاهش تمایل حقیقیها به خرید واحدهای صندوقهای در سهام باشد که ریسک بالاتر این صندوقها دلیل اصلی این مساله است.
تعداد کل سرمایهگذاران حقیقی در پایان سال 92، 108،817 و سرمایهگذاران حقوقی 1،114 بود. تعداد سرمایهگذاران حقیقی در پایان سال 93 به 167،797 و تعداد سرمایهگذاران حقوقی به 1،317 رسید. تعداد حقیقیها در پایان سال 94، 814،824 و حقوقیها 2،400 بوده است.
میزان سرمایهگذاری حقیقیها و حقوقیها در صندوقها
درنهایت، به رقم سرمایهگذاری حقیقیها و حقوقیها در صندوقها در تاریخ 31/2/1395 پرداخته میشود. مجموع سرمایهگذاری حقیقیها در صندوقهای سرمایهگذاری اوراق بهادار با درآمد ثابت برابر با 65،154،095،868 میلیون ریال است. مجموع سرمایهگذاری حقوقیها در این نوع صندوق برابر با 4،904،071،732 میلیون ریال است. مجموع سرمایهگذاری حقیقیها در صندوقهای مختلط 111،618،810 میلیون ریال و مجموع سرمایهگذاری حقوقیها در این نوع صندوق برابر با 136،422،990 میلیون ریال است. مجموع سرمایهگذاری حقیقیها در صندوقهای سرمایهگذاری در سهام برابر با 399،765،498 میلیون ریال و مجموع سرمایهگذاری حقوقیها در این نوع صندوق برابر با 1،417،350،402 میلیون ریال است.مجموع سرمایهگذاری سرمایهگذاران حقیقی در انواع صندوقها در تاریخ 31/2/1395 برابر با 65،665،480،176 میلیون ریال و مجموع سرمایهگذاری سرمایهگذاران حقوقی در انواع صندوقها برابر با 6،457،845،124 میلیون ریال است، بنابراین، میزان سرمایهگذاری حقیقیها در انواع صندوقها حدود 10 برابر حقوقیهاست.