اما به راستی بازار سرمایه ایران توان این اتفاق و رنسانس مالی را دارد؟
یکی از نکاتی که همیشه در گزارشها دیده میشود، حجم و ارزش بازار سرمایه است که عنوان میشود این بازار حدود 400 هزار میلیارد تومان ارزش دارد اما نکته مغفول مانده این آمار سهم شناوری و قابل معامله این بازار است. براساس آمار ارائه شده و بررسیهای هفتهنامه بورس براساس آمارهای پردازش اطلاعات نوآوران امین بین 10 تا 11 درصد ارزش بازار سرمایه به خاطر توقف نماد شرکتها قابل معامله نیست و براساس آمار مربوط به ابتدای مهر ماه، تنها 21 درصد از سهام شرکتهای بورس تهران و 21 درصد از سهام شرکتهای فرابورس، شناور است.
یعنی حدود 79 درصد از این سهام غیر قابل معامله است و البته این ارقام لزوما به معنای معامله همه سهام باقیمانده نیست؛ چراکه سهام شناور آزاد به سهامی اطلاق میشود که آماده عرضه و فروش هستند و بنابراین لزوما تمام آن عرضه نشده است. این مساله بر نقدشوندگی بازار سرمایه تاثیر مستقیم دارد و بازار را بیشتر تحت تاثیر نوسانها قرار میدهد.
به نظر میرسد با توجه به آمار و ارقام بالا، بازار سرمایه ایران با کمتر از 20 درصد توان خود در حال فعالیت است و با توجه به موج دوم خصوصیسازی و واگذاری سهام شبهدولتیها و صندوقهای بازنشستگی و تأمین اجتماعی که براساس وعده مدیرانشان آغاز شده، شاید بازار سرمایه ایران باید توانش را افزایش دهد تا بتواند نقش اصلی خود را در این فرصت پیش آمده ایفا کند.
سهام شناور آزاد چیست؟
براساس قانون «توسعه ابزارها و نهادهاي مالي جديد در راستاي تسهيل اجراي سياستهاي كلي اصل چهل و چهارم قانون اساسی»، سهام شناور آزاد اینگونه تعریف شده است: «بخشي از سهام شركت است كه دارندگان آن همواره آماده عرضه و فـروش آن سـهام ميباشند و قصد ندارند با حفظ آن قسمت از سهام، در مديريت شركت مشاركت نمايند.»
در ضوابط نحوه محاسبه سهام شناور آزاد ناشران پذیرفتهشده در بورسها و بازارهاي خارج از بورس نیز در تعریف سهامداران مدیریتی و غیرمدیریتی آمده است: «سهامداران مدیریتی: هر سهامداري که یکی از این شرایط را داشته باشد سهامدار مدیریتی است:
الف) اشخاص حقیقی که به واسطه سهامداري خود، اقوام نسبی از طبقه اول و دوم و یا اشخاص حقوقی تحت کنترل خود، مجموعا مساوي یا بیشتر از 5 درصد سهام ناشر را داشته باشند.
ب) اشخاص حقوقی که به واسطه سهامداري خود، اشخاص حقوقی تحت کنترل و یا اشخاص حقوقی با کنترلکننده مشترك مجموعا مساوي یا بیشتر از 5 درصد سهام ناشر را داشته باشند.»؛ «سهامداران غیرمدیریتی: به آن دسته از سهامداران ناشر که جزو سهامداران مدیریتی نباشند، اطلاق میگردد.»
درخصوص ضریب شناوری نیز آمده است: «ضریب شناوري: عبارت است از حاصل تقسیم تعداد روزهایی از دوره مالی ناشر که طی آن معاملات سهم در بازار عادي بیش از 0001/0 تعداد سهام ناشر میباشد بر نصف روزهاي معاملاتی آن دوره و حداکثر معادل یک میباشد.» نحوه محاسبه سهام شناور آزاد نیز عبارت است از حاصلضرب ضریب شناوري در مجموع سهام سهامداران غیرمدیریتی ناشر در پایان دوره مالی که سهام شناور آزاد براي آن دوره محاسبه میشود.