به خاطر دارید که این ارز در زمستان سال گذشته بالاترین قیمت معاملاتی خود را (در همان سال) به ثبت رساند و پس از یک دوره کاهش قیمت (با دخالتهای دستوری دولت مبنی بر پایین نگاهداشتن نرخ دلار) بار دیگر شکل صعود به خود گرفت و هر بار سران تیم اقتصادی با اتخاذ تصمیماتی مانع از افزایش قیمت دلار در بازار آزاد میشدند. این درحالی است که سال گذشته صحبت از عملیاتی شدن سیاست ارز تکنرخی در نظام اقتصادی کشور زیاد بود؛ چراکه در بودجه سال 96 همانند سالهای پیش از آن لحاظ شده بود. از این روی دولت و تیم اقتصادی مربوطه در تلاش برای ایجاد ثبات در بازار دلار بودند؛ اما نکته جالب اینجاست که علیرغم گذشت چندین سال از ایده ارز تکنرخی در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی هنوز این مهم محقق نشده و در لایحه بودجه سال 97 کوچکترین اشارهای به آن نشده است؛ اما بازهم تلاش برای پایین نگاهداشتن اجباری نرخ دلار ادامه دارد.
همانطور که میدانید قیمت دلار سیال است و برخی اتفاقات در سطح جهان بهویژه رویدادهایی که در بزرگترین اقتصادهای دنیا همانند آمریکا، اروپا، چین و... رخ میدهد بر آن تأثیرگذار است. حال از زمان به قدرت رسیدن دونالد ترامپ به سمتِ ریاست جمهوری ایالاتمتحده آمریکا، نظم جهانی بهویژه بازارهای مالی با بیثباتیهای رفتاری این پدیده شوم بههم خورده است. بازارهای ایران هم از ترکش این فرد جنجالی در امان نمانده است. از همان زمان که ترامپ توافق برجام را یکی از بدترین توافقهای حاصلشده در تاریخ آمریکا دانست تا زمانی که با بهانهتراشیهای متفاوت مانع از تمدید مجدد برجام میشد، بازارهای سرمایه، طلا و ارز را دستخوش نوسان میکرد. اکنونکه وی پس از پایان مدت مشخص شده، تصمیمی مبنی بر عدم خروج از برجام گرفته است، بازارهای مالی ایران هم جانی دوباره گرفته و در مسیر رشد گام برمیدارند. تا آنجایی که دلار در بازار آزاد بالای سطح چهار هزار و چهارصد تومان مورد دادوستد واقع میشود اما بازهم فشار عرضه از سوی صرافی بانکها مانع از تشدید نوسانات صعودی دلار است.
جالب است بدانید که در روزهای داغ بازار دلار، رئیس سازمان برنامه و بودجه قیمتهای کنونی این ارز را تایید نمیکند و معتقد است که قیمتهای غیررسمی بهزودی تعدیل میشود. ولی آنچه در ماههای اخیر در بازار رخ داده چیزی واقع است و به نظر نمیرسد امیدی به تعدیل قیمت دلار آنطور که مدنظر دولت است، وجود داشته باشد.
در هر صورت نرخ ارز هم باید همانند سایر متغیرهای کلان اقتصادی در مسیر واقعی خود حرکت کند و نمیتوان بهاجبار دلار را از مسیر اصلی خود منحرف کرد. شاید افزایش نرخ دلار در کوتاهمدت اثرات مخربی برای اقتصاد ایران داشته باشد، اما بیشک در بلندمدت به نفع اقتصاد بیمار ایران خواهد بود.
- شماره ۲۳۳ هفته نامه بورس - صفحه ۶