به قول کارگردان معروف فرانسوی، «وودیآلن»، «زندگی یک قمار بزرگ است؛ میبری، میبازی و درنهایت این قمارخانهها هستند که به سود میرسند». جالب است بدانید مشتری ثابت بسیاری از سایتهای شرطبندی، قشر جوان جامعه هستند. جوانانی که همگی رویای میلیاردر شدن یک شبه در سر دارند و با همین تفکر وارد سایتهای پیشبینی میشوند و در نهایت اندک دارایی خودشان را نیز میبازند.
رویای پولدار شدن، باعث فریب خوردن بسیاری از افراد میشود و آنها را به تصمیمگیری احساسی وا میدارد؛ در حالی که با کمترین تفکر متوجه میشود که سایتهای شرطبندی قصد توزیع پول ندارند و به طور حتم سود بسیاری اول از همه نصیب خودشان میشود و برنده اول و آخر، سایتهای شرطبندی هستند. گزارشهای منتشر شده از رشد فزاینده جرایم سایبری نسبت به سال گذشته حکایت دارد و گفته رئیس مرکز مبارزه با جرائم مالی پلیس فتای کشور هم مهر تاییدی بر گزارشهاست؛ «بیش از یک تیلیارد تومان، گردش مالی پروندههایی است که در سایتهای قمار دستگیر شدهاند و عمدتاً از درگاههای اجارهای استفاده میکنند که بهراحتی میتوان آنها را کنترل و محدود کرد.» در ادامه گزارش «ورود قماربازان» به دریافت استفتاء از مراجع عظام و همچنین دریافت اظهار نظر دبیر کل کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار پرداختهایم.
پای بازار سرمایه به قمارباز شد
یکی از سایتهایی که در این زمینه کار میکند در صفحه نخستش با درج جملاتی مثل «ریسک کمتر، سود بیشتر»، «با سهام جایزه در مسابقات شرکت کنید و هر روز جایزه ببرید»، «اعتبار ما، سودآوری مشترکان ماست» نوید کسب سود بالا را میدهد. موضوعی که گویا سازمان از آن بی اطلاع است. سید عباس موسویان، نایب رئیس کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهاداردر واکنش به این موضوع که سایتهایی وجود دارد که با واریز پول، ارزش سهم روز بعد را پیشبینی میکنند و اگر پیشبینی درست باشد دوبرابر آن پول به حساب شما واریز میشود و اگر غلط باشد پول شما از بین میرود، در خصوص شرعی بودن این روند گفت: اگر به این صورتی که سوال پرسیده شده باشد، ماهیت قماری پیدا میکند و حکمش شرط بندی و حرام است. شخصی هم که آن پول را برنده میشود، مالک آن پول نمیشود، یعنی حق تصرف بر آن را ندارد.
مجوز داشته باشند، مسئله متفاوت است
دبیر کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار اما در اطلاع سازمان از وجود این سایتها و روند درست یا غلط بودن کار گفت: شاید کاری که در حال انجام است به صورت غیر رسمی است و اگر مجوز داشته باشند مسئله متفاوت است. مجید پیره افزود: گاهی برای جذب مشتری اقدام به این کارها میکنند و این مسئله دارای بعد نظارتی میشود. اما اگر با مجوز باشند مسائل فقهی آن حائز اهمیت میشود که در حالت اول هم مهم است ولی در حالت دوم اهمیت بیشتری دارد. پیره در پاسخ به این پرسش که آیا این رویه به بازار سرمایه خدشه وارد نمیکند، گفت: بستگی به این دارد که جزئیات کارشان به چه صورت است و به چه نحوی کار انجام میدهند ، اگر این روند باعث ورود یا خروج سرمایه به بازار سهام شود تحلیل آن فاکتورهای مختلفی دارد.
30 میلیون تومان گردش مالی در یک ماه !
بررسی بیشتر را با ورود به سایت شرطبندی مورد نظر انجام دادیم. در این سایت تیکتهایی برای ارسال پیام به ادمین سایت وجود دارد که راه ارتباطی با کاربران است. در یکی از این تیکتها با ارسال پیامی به ادمین از وی پرسیدم: «با توجه به اینکه قبلا در شركتهای هرمی فعالیت داشتم، اگر افراد بیشتری را به سایت شما بیاورم، در عملکرد مالی من در سایت تاثیر خواهد داشت یا خیر؟» و در جواب پاسخ بسیار قابل تاملی دریافت کردم: «هر فردی را که به سایت معرفی کنید و کاربر سایت شود با شرکت در مسابقات پیشبینی و در صورت باخت 30 درصد از پولی که در پیشبینی آورده بود به شما اختصاص پیدا میکند و 70 درصد نصیب ما میشود.»
این جواب از چند منظر قابلبررسی است؛ نخست اینکه باخت هر کاربر منتج به سود سایت موردنظر میشود. موضوع دوم اینکه افزایش تعداد کاربران برای این سایتها یعنی درآمد بیشتر و این یعنی هرچه کاربران بیشتر شوند، پیشبینیهای غلط بیشتر خواهد شد (بر اساس ورود افراد بدون تحلیل به این سایت و پیشبینی بر اساس حدس و شانس). این در حالی است که در یک کار تولیدی و مولد، سرمایهگذار، مجری و بسیاری از فعالیتهای مرتبط در پروژهها ذینفع هستند و همه سود میکنند، در حالی که اساس کار سایتهای شرط بندی در واقع خالی کردن جیب اوست، چرا که در صورت پیشبینی صحیح، مدیران سایت باید از درآمد خودشان مبلغی به او بپردازند و این یعنی ضرر آنها. با یک حساب سر انگشتی ساده متوجه میشویم که این سایت بدون دردسر چقدر سود عایدش میشود: فرض کنید اگر در هر روز تنها 100 نفر در این سایت ثبت نام و فقط بسته نقرهای که حدود 10 هزار تومان است را خرید کنند، جدا از مساله پیشبینی درست و یا غلط کاربران، گردش مالی این سایت در ماه به 30 میلیون تومان میرسد.
- الهام هیئتی-خبرنگار
- شماره ۲۹۱ هفته نامه اطلاعات بورس - صفحه ۴