بورس و فرابورس ایران در سال اخیر رشد خوبی را تجربه کرده است، اما به تناسب آن، از عرضههای اولیه بزرگ و متعدد سالهای گذشته خبری نیست که به نظر میرسد ناشی از عوامل زیر است .
- عرضههای اولیه بزرگ در سالهای گذشته عموما ناشی از تغییر نگاه حاکمیت به خصوصیسازی در کشور بود که خود را در سیاستهای کلی اصل چهل و چهار قانون اساسی، قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهار و مقررات مربوطه، نشان داده است؛ به تبع آن واگذاری سهام شرکتهای دولتی بر اساس این تکالیف قانونی، شدت گرفت و با عنایت به این که روشی مطوب برای این واگذاریها، استفاده از پتانسیل بورس و فرابورس است؛ شاهد عرضههای اولیه بزرگی در صنایع مختلف از بانک و بیمه تا پالایش نفت بودیم و در حال حاضر عمده شرکتهای دولتی، مشمول واگذاریای که واجد شرایط پذیرش در بورس و فرا بورس باشند؛ در بورس عرضه شدهاند.
- به نظر میرسد بخش خصوصی انگیزه لازم برای پذیرش در بورس و قبول تعهدات و الزامات سنگین آن را ندارد. البته باید بدانیم که بورسی شدن یک انتخاب اجتنابناپذیر نیست و همه کشورهای دنیا، شرکتهای بزرگ و معتبری هستند که هیچگاه وارد فضای عرضه سهام و پذیرش در بورس نشدهاند و تحقیقات مفصل در خصوص علل و آثار بورسی شدن انجام شده است. در مجموع میتوان گفت که یک توصیه کلی و مطلق برای بورسی شدن شرکتها وجود ندارد . با این وجود، پذیرش در بورس و عرضه عمومی سهام یک گزینه برای شرکتهایی است که به مرحله بلوغ رسیدهاند که میتواند راهگشای مسیر آینده آنها باشد.
- نگاه محتاطانه و بعضا بدبینانه سازمانبورس در پذیرش شرکتهای متعلق به بخش خصوصی که البته ناشی از برخی تجربیات ناموفق و سوء استفادههای احتمالی در عرضههای اولیه سهام است.
- عدم شناخت صحیح از بازارسرمایه کشور، بورس اوراقبهادار و پتانسیلهای آن برای سهامداران شرکت، مزایا و فرصتهایی که میتواند برای شرکت ایجاد کند.
- باتوجه به مطالب مذکور ، راهکارهای رونق عرضه های اولیه موفق و بزرگ نیز عمدتا معطوف به ایجاد مزیت و فرصت پذیرش در بورس و اطلاعرسانی و مشاوره مناسب به شرکتها در خصوص منافع و فرصتهای بورس شود. این مزایا طیف وسیعی را مانند تسهیل تامینمالی از بازارسرمایه و حتی شبکه بانکی، معافیتهای مالیاتی، تسهیل اخذ مجوزهای مختلف از دولت، حمایتهای قانونی و احترام به حق مالکیت شود. به طوریکه صاحبان و مدیران شرکتها را نسبت به قبول هزینههای بورسی شدن و الزامات و تعهدات آن، متقاعد کند.
- سید علی سجادی- رئیس هیات مدیره مشاورسرمایه گذاری امین نیکان آفاق
- شماره ۳۱۰ هفته نامه اطلاعات بورس - صفحه ۹